MARKSİZM, ULUSAL SORUN ve SÖMÜRGE SORUNU
J. V. STALİN

Bu kitap; Marx-Engels-Lenin Enstitüsü-Moskova tarafından hazırlanan ve daha sonra Tula Devlet Yayınevi'nde Almanca baskısı yapılan "Marksizm, Ulusal Sorun ve Sömürge Sorunu, Seçme Yazılar ve Konuşmalar Koleksiyonu" adlı eser temel alınarak Türkçeye çevrilmiştir.

Birinci Basım : Aralık 1996
Dizgi : Dönüşüm (0212) 244 29 97
Baskı : Yaylacık Matbaası
Kapak : İnter Grafik-Tasarım
Kapak Baskı : Yaylacık Matbaası

NOTLAR
[1] "Marksizm ve Ulusal Sorun" yazısı 1912 sonları ve 1913 başlarında Viyana'da yazılmıştır; ilk kez "Prosveşçenye" (Aydınlatma) gazetesinin 3-5 sayılarında (yıl 1913), "Ulusal Sorun ve Sosyal-Demokrasi" başlığı altında K. Stalin imzasıyla yayınlanmıştır. J. V. Stalin'in bu yazısı 1914 yılında özel broşür olarak "Ulusal Sorun ve Marksizm" adı altında, Petersburg'ta "Priboi" (Dalga) Yayınevinde basıldı. İçişleri Bakanlığı'nın emriyle broşür tüm genel kütüphane ve okuma salonlarından kaldırıldı. Halk komiserliği 1920 yılında bu yazıyı uluslar meseleleri için, J. V. Stalin'in ulusal sorun üzerine "Yazılar Koleksiyonu"nda (Tula Devlet Yayınevi) yeniden yayınladı. 1934 yılında bu yazı: J. V. Stalin, Marksizm, Ulusal Sorun ve Sömürge Sorunu, Seçme Yazılar ve Konuşmalar Koleksiyonu" kitabına alındı. Lenin, "RSDİP'in Ulusal Programı Üzerine" makalesinde, o zaman ulusal soruna önemli bir yer veren nedenlere değiniyor ve şöyle yazıyordu: "Teorik marksist literatürde bu sorun ve Sosyal-Demokratların ulusal sorun programının temeli aydınlatılmıştır (burada Stalin'in yazısı başta gelir)". Vladimir İlyiç Şubat 1913'de A. M. Gorki'ye şunları yazıyordu: "Burada Mükemmel bir Gürcü işe koyuldu ve 'Prosveşçenye' için büyük bir makale yazıyor, bunun için Avusturya'dan ve diğer materyallerin tümünü bir araya getirdi." Bu yazıya tartışma makalesi gözüyle bakma eğilimlerini duyan Lenin buna şiddetle karşı çıktı: "Buna kesinlikle karşıyız. Yazı fevkaladedir. Bu bir mücadele sorunudur ve biz 'Bund'un ayak takımı karşısındaki ilkesel pozisyonumuzdan bir santim bile kaymayacağız" (Marx-Engels-Lenin-Enstitüsünün Arşivi). J. V. Stalin'in Mart 1913'de tutuklanmasından sonra V. İ. Lenin "Sosyal-Demokrat"ın redaksiyonuna şunları yazıyordu: "ÉAğır tutuklamalar oldu. Koba tutuklandıÉ Koba ulusal sorun üzerine ('Prosveşçenye'nin üç sayısı için) büyük bir yazı yazdı. Güzel! Gerçek uğruna ve 'Bund'un separatistlerine ve oportünistlerine karşı olduğu kadar Likidatörlere karşı da mücadele edilmelidir" (Marx-Engels-Lenin-Enstitüsü Arşivi). (s. 9)

İÇİNDEKİLER

Marksizm ve Ulusal Sorun 9-80
I- Ulus 11
II- Ulusal Hareket 20
III- Sorunun Koyuluşu 29
IV- Ulusal Kültürel Özerklik 36
V- "Bund", Onun Milliyetçiliği ve Ayrılıkçılığı 47
VI- Kafkasyalılar, Tasfiyecilerin Konferansı 61
VII- Rusya'da Ulusal Sorun 73
Ulusal Sorun Üzerine Rapor. 29 Nisan 81
Ekim Devrimi ve Ulusal Sorun 87-97
I- Şubat Devrimi ve Ulusal Sorun 87
II- Ekim Devrimi ve Ulusal Sorun 90
III- Ekim Devrimi'nin Dünya Çapındaki Önemi 94
Rusya'da Ulusal Sorunda Sovyet İktidarının Siyaseti 98
Ulusal Sorunda Parti'nin En Yakın Görevleri Üzerine 109-121
I- Kapitalist Sistem ve Ulusal Baskı 109
II- Sovyet Sistemi ve Ulusal Özgürlük 112
III- RKP'nin En Yakın Görevleri 116
RKP(B) X. Parti Kongresi. 8-16 Mart 1921 122-135
I- Ulusal Sorunda Parti'nin En Yakın Görevleri Üzerine
Rapor. 10 Mart 122
II- Kapayış Konuşması 131
Ulusal Sorunun Ele Alınışı Üzerine 136
Ekim Devrimi ve Rus Komünistlerinin Ulusal Siyaseti 143
Sovyet Cumhuriyetlerinin Berleşmesi Üzerine 147
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği'nin Kurulması Üzerine
30 Aralık 1922 157
Parti ve Devlet İnşasında Ulusal Etkenler 169
Parti ve Devlet İnşasında Ulusal Etkenler Üzerine Rapor
23 Nisan 1923 180-208
4- Parti ve Devlet İnşasında Ulusal Etkenler Üzerine
Raporu Kapayış Konuşması. 25 Nisan 203
RKP(B) MK'nın Ulusal Cumhuriyetlerin ve Bölgelerin Sorumlu Fonksiyonerleriyle Dördüncü Danışma Konferansı
9-12 Haziran 1923 209-223
2- Ulusal Cumhuriyet ve Bölgelerde Sağcılar ve "Solcular"
Üzerine. Sultan Galiyev Olayı 209
3- XII. Parti Kongresi'nin Ulusal Soruna İlişkin Kararının
Gerçekleştirilmesi İçin Pratik Önlemler 219
Ekim Devrimi ve Orta Katmanlar Sorunu 224
Ulusal Sorun 230
Yugoslavya'da Ulusal Sorun Üzerine. KEYK Yugoslav
Komisyonu'nda Konuşma. 30 Mart 1925 241
Doğu Halkları Üniversitesi'nin Siyasi Görevleri Üzerine
Doğu Emekçileri Komünist Üniversitesi Öğrencilerinin
Bir Toplantısında Konuşma. 18 Mayıs 1925 248-265
I- Doğu Emekçileri Komünist Üniversitesi'nin Doğu'nun
Sovyet Cumhuriyetlerine Karşı Görevleri 249
II- Doğu Emekçileri Komünist Üniversitesi'nin
Doğu'nun Sömürge ve Bağımlı Ülkeleri Karşısındaki
Görevleri 258
Bir Kez Daha Ulusal Sorun Üzerine. Semiç'in Makalesi
Dolayısıyla 265
Kaganoviç Yoldaşa ve Ukrayna Komünist Partisi MK'nın
Diğer Politbüro Üyelerine 275
Çin Konusunda, SBKP(B) MK ve MKK Ortak Plenumu'nda
Uluslararası Durum ve SSCB'nin Savunulması 279
Ekim Devrimi'nin Uluslararası Karakteri 304
Ulusal Sorun ve Leninizm. Meşkov, Kovalçuk ve Diğer
Yoldaşlara Yanıt 307-327
1- "Ulus" Kavramı 307
2- Ulusların Oluşumu ve Gelişimi 309
3- Ulusların ve Ulusal Dillerin Geleceği 314
4- Ulusal Sorunda Parti'nin Politikası 322
Ulusal Sorunda Sapmalar Konusunda. SBKP(B) XVI. Parti
Kongresi Siyasi Faaliyet Rapor'undan.
27 Haziran 1930 328-340
2- Parti İçi Meselelerde Yönetim Sorunları 328
Kapayış Konuşması'ndan 336
Milliyetçiliğe Doğru Sapmalar Konusunda 341
SSC Birliği Anayasa Taslağı Üzerine. SSCB VIII. Olağanüstü
Sovyet Kongresi'ne Sunulan Rapor'dan. 25 Kasım 1936 343
Anavatan Savaşında Sovyet Halkının Kahramanlığı
Moskova Emekçi Milletvekilleri Sovyetleri'nin ÉOrtak
Tören Oturumunda Devlet Savunma Komitesi Başkanı'nın
Sunduğu Rapor'dan 350
Finlandiya Hükümet Delegasyonu Onuruna Verilen Yemekte
Konuşma. 7 Nisan 1948 352
EKLER
Ek: 1) Ulusal Sorun Üzerine Karar. Nisan (Mayıs) 1917 357
Ek: 2) Parti Programı'ndan Bir Parça. Mart 1919 360
Ek: 3) Ulusal Sorunda Parti'nin En Yakın Görevleri
RKP(B) X. Parti Kongresi'nin Kararı. Mart 1921 362-373
I- Kapitalist Rejim ve Ulusal Baskı 362
II- Sovyet Sistemi ve Ulusal Özgürlük 365
III- RKP'nin En Yakın Görevleri 368
Ek: 4) Parti ve Devlet İnşasında Ulusal Etkenler
RKP(B) XII. Parti Kongresi'nin Kararı. Nisan 1923 374
Ek: 5) Merkez Komitesi Raporu Üzerine Karar'dan
SBKP(B) XVI. PK Tarafından Kabul Edilmiştir.
Temmuz 1930 386
Ek: 6) SSCB Anayasası'ndan Parçalar 387
Notlar 399