SOSYALİST KADIN HAREKETİ İÇİN
H. YEŞİL

SOSYALİST KADIN HAREKETİ İÇİN
1. Basım: Mart 1992
DÖNÜŞÜM YAYINLARI: 12
KADIN : 2

Dizgi: Dönüşüm
Baskı: Teknografik Matbaacılık A.Ş.

İçindekiler

• Sunuş
• Komintern'in Kadın Çalışmasına Krononojik Bakış
• Kadın Sonununda Örgütsel Çalışmanın Çıkış Noktası ve Temeli: "Komünist Kadın Hareketi İçin Yönergeler"
• İkinci Uluslararsı Komünist Kadınlar Konferansı Komünist Enternasyonal Üçüncü Dünya Kongresi
• Komintern Dördüncü Dünya Kongresi
• Üçüncü Uluslararası Komünist Kadınlar Konferansı
• Üçüncü Enternasyonal Komünist Kadınlar Konferansı

• Doğu Kadınları Arasında Çalışma
• Komünist Partilerin, İşçi Kadınları Arasında Çalışmasının Biçimleri ve Yöntemleri
• Kadınlar Sekretaryasının Komünist Enternasyonal Yürütme Komitesine Sunduğu Rapor
• Kadınlar Arasında Çalışma Üzerine Örgütlenme Danışma Konferansı (1925)
• Örgütlenme Konferansının Kadınlar Arasında Çalışma Üzerine Kararı
• İşçi Kadın Kitleleri İçinde Faaliyetin Örgütlenme Biçimleri
• Sendikalarda Çalışma
• Ev Kadınları Arasındaki Çalışma
• Ev İşçisi Kadınlar Arasında Çalışma
• Kadın Kır İşçileri ve Küçük Köylü Kadınlar Arasında Çalışma
• Basın

Kadınlar Arasında Çalışma Üzerine Dördüncü Uluslararası Danışma Konferansı'nın (1926) Hazırlanması ve Yürütülmesi

1. Komünist Enternasyonal Yürütme Komitesi Genişletilmiş Plenumu'nda Kadınlar Arasında Çalışma Üzerine Danışma Toplantısı
2. Komünist Enternasyonal Yürütme Komitesi'nin 11 Mart 1926 Tarihli 17. Oturumu
3. Komünist Enternasyonal Yürütme Komitesi'nin Kadınlar Arasında Çalışmaya İlişkin Dördüncü Uluslararası Danışma Konferansı

Doğu'nun Emekçi Kadınları Arasında Çalışma Üzerine Tezler

• Örgütler
• Komünist Partilerin Kadınlar Arasında Çalışma Aygıtlarının İnşası İçin Yönergeler
• Varolan Parti Dışı Kadın Örgütleri Karşısında Tavır
• 1926'dan Sonra Alınan Kararların Uygulanması ve Gözden Geçirilmesi IXÑ Avrupa Komünist Kadınlar Konferansı (Ağustos 1930) XÑ Komintern Yedinci Dünya Kongresi (1935)

• Kadın Sorununda Bugünkü Durumumuz Üzerine
• Komünistler Bekaret Bekçisi Değildir!
• Emperyalizm Barbarlıktır, Bütün Dünyada Kadınların Emperyalist Sistem Altında Ezilmesi, Sömürülmesidir!
• Emperyalizm; Irkçılıktır, Şovenizmdir, Cinsiyet Köleliğidir! Emperyalizm; Kadın Emeği, Erkek İktidarı Altında Çalışmak Demektir!
• Bialistok: "Nereye Gidiyorsun Çaykacık?"
• Tigray'da Kadınların Dünü ve Bugünü Üzerine
• Filistin'de Kadın
• Irak Info'dan 20 Ekim Seçimleri: Kadının Sadece Yine Adı Var!

SUNUŞ
"Kadınların gerçek kurtuluşunu bayrağına yazan, genelde bütün toplumda, özelde de devrimci ve komünist saflarda kadınlar üzerindeki her türlü baskı ve horlanmaya karşı tutarlı bir mücadele yürüten bizler, bu mücadelenin motor gücünü, Komünist Kadın Hareketini yaratmak için mücadele veriyoruz.
Kadın-erkek eşitliğinin boş söz olmaktan çıkarılması, kitlelerin devrimci eylem ve faaliyetlerinde yaşam bulan bir pratiğe dönüşmesi, kadınların kurtuluş mücadelesinin genel mücadelenin ayrılmaz bir parçası olması, Komünist Kadın Hareketinin güçlenmesine doğrudan bağlıdır.
Baskı ve sömürüye, horlanmaya, haktan yoksunluğa daha fazla tahammülü olmayan her devrimci, komünist kadının, sınıf bilinçli her işçi ve emekçi kadının ivedi görevi, böylesi bir kadın hareketinin yaratılması ve güçlenmesi için mücadeleye olanakları ölçüsünde aktif olarak katılmak ve ona destek vermektir."
"KADIN SORUNU ÜZERİNE YAZILAR" adlı, daha önce yayınladığımız kitapta çeşitli kadın hareketleri ile birlikte "Komünist Kadın Hareketi" de değerlendirilmiş ve esas olarak kadın sorununun çözümünün diğer kadın hareketlerinde değil, komünist kadın hareketinde olduğu bilince çıkarılmıştı. Biz, elinizdeki kitapla birlikte "KADIN SORUNU ÜZERİNE YAZILAR" adlı kitabımızın Üçüncü Bölümünü (Sf. 99-134) yeniden ve titizlikle gözden geçirilip, incelenmesini talep edeceğiz.
Bizler, bugün, öncelikle esas hedefin proletaryanın öncüsünün kazanılması olduğunu belirtelim. Bu esas göreve bağlı olarak da Proletaryanın partisinin kadınlar arasındaki çalışmasının aygıtı da yaratılmak zorundadır. Bu aygıt da ikili bir göreve sahiptir. a) Komünist kadınların yaratılması ve aktifleştirilmesi, b) geniş emekçi kadın kitleleri arasında çalışma.
Biz, andaki durumu göze alarak, öncelikle birinci göreve ağırlık verilmesi gerektiği görüşündeyiz. Ama bu demek değil ki emekçi kadın kitleleri arasında bir çalışma yapılmaz. Güçler gözönünde tutularak ikinci görevde kavranmalıdır.
8 Mart 1992'ye girerken "Kadın Sorunu"nun devrimci hareket ve gruplar içersinde bir dizi küçümsenmesi ile karşı karşıya olduğumuz gerçeğini vurgulamak istiyoruz. Ne yazık ki devrimci hareket ve gruplar içersinde erkek egemen ideolojiye, saflarındaki kadın arkadaşlar tarafından da özel bir eleştiri ve tepki gelmemekte, sorun geçmişte olduğu biçimiyle bugün de varlığını kabul ettirmektedir.
Bizler, uzun bir dönemden beri kadınların kurtuluşu için mücadele alanında yoğun,sistemli ve planlı bir çalışma içerisindeyiz. Son yıllarda önümüze kadın çalışması alanında hangi örgütsel perspektiflerin konması gerektiği sorunu merkezi bir sorun olarak önplana çıktı.
Bu soruna doğru bir temelde cevap verebilmek için Komünist Enternasyonal'in bize bıraktığı muazzam malzemenin eleştirel olarak tasnif edilmesi ve incelenmesinin, bu deneyimlerin onlardan öğrenmek için değerlendirilmesinin mutlak önkoşul olduğu tespit edildi. Böyle bir incelemeyi yalnızca kadın çalışmamızda yeni bir perspektif geliştirmek için değil; aynı zamanda TKP/ML, TDKP vb. gibi örgütlerin çeşitli oportünist tasarılarını değerlendirmek için de gerekli gördük.
Yabancı dildeki malzemeleri inceleme süreci içinde tespit ettiğimiz en önemli nokta, Komintern'in, Clara Zetkin'in "Komünist Kadın Hareketi İçin Yönergeler"inden sonra komünist partilerin kadınlar arasında çalışma için öngördüğü örgütsel yapıda bazı önemli değişiklikler yapmış olmasıdır. Bu değişikliği ve gelişmeyi doğru değerlendirebilmek için incelememizin sonuçlarını kronolojik sıra içinde ortaya koymaya çalışacağız.
Komintern belgelerinin, tartışmalarının vb. nasıl ele alınması gerektiğine ilişkin olarak bazı temel noktalara önceden değinmek istiyoruz:
- Bizi ilgilendiren kadın çalışmasının örgütlenmesi sorunu, elbette ki Komintern partilerinin tüm politik çalışmasının çerçevesi içinde görülmek zorundadır: Kadınlar sorununda ağırlık noktasının ve görevlerin saptanması vb. Komintern partilerinin faaliyetlerinin o anki aşamasında önlerine koydukları esas göreve bağlıdır.
- Çalışmaya temel teşkil eden ilkesel noktaları, genel geçerli ilkeleri, o anki görev tespitine bağlı olarak önplana çıkan çalışma yöntemlerinden ve biçimlerinden özenle ayırmak için çaba göstermek zorundayız.
- Komintern'in Kadın çalışması, Komünist Enternasyonal Yürütme Komitesi (KEYK) ve Komünist Enternasyonal Yürütme Komitesi Başkanlığı'nın değerlendirmesine göre, Komintern partilerinin çalışmasında, zincirin en zayıf halkalarından biriydi. Daha yirmili yılların ortalarında İkinci Enternasyonal partilerinin çalışmasını hem nicel hem de nitel olarak aşan Komünist Gençlik Birlikleri'nin, gençlik çalışmasının tersine, Komintern kadın çalışması için aynı şeyi söylemek mümkün değildir.
- Komintern'in kadın çalışmasının örgütsel yapısı üzerine tartışmaları ortaya koyarken, buna paralel olarak, bizzat Komintern'in kadın çalışması süreci ve zorlukları üzerine genel değerlendirmesini de eklemeye çalışacağız. Bu; a) çeşitli yöntemler ve örgüt biçimleri üzerine tartışmaların büyük bir bölümünü bir bütün olarak anlayabilmek için, b) alınan karaların pratiğe geçirilmesinin zorunluluğu sorununda çok öğretici olduğu için, gereklidir. Ayrıca Komünist Enternasyonal'in bir bütün olarak eleştirel yaklaşımı öğreticidir. Hatalarını adlandırmaktan kaçınan ve onların üzerini örtmeye çalışan bir dizi oportünist örgütün tersine, Komünist Enternasyonal örnek bir şekilde eleştiri-özeleştiri silahını kullanmaktadır.
- Burada araştırdığımız dönem 1922 ile 1937 arasını kapsamaktadır. Malzeme olarak da şunlardan yararlandık:
"Die Kommunistische Internationale" (Komünist Enternasyonal), Komintern dergisi, 1920-1941 yıllıkları (Almanca).
"Die Internationale Presse-Korrespondenz" (Enternasyonal Basın-Yazışma), Komintern dergisi, 1920-1933 yıllıkları (Almanca).
"Die Kommunistische Frauinternationale" (Komünist Kadın Enternasyonali), sayı 1-4, Komünist Enternasyonal Yürütme Komitesi ve Uluslararası Kadın Sekretaryasının verdiği görevle Clara Zetkin tarafından çıkarılan aylık dergi (Almanca).
Komintern'in "Kadın Sorunu Üzerine Ñ Marx, Engels, Lenin, Stalin, Komintern ve Clara Zetkin" adlı derlemede yer alan çeşitli belgeleri.
Elimizde bulunan en son Komintern belgesi 1937 tarihini taşıyor. Bunun dışında, bu tarihler sonrası için elimizde Komintern'in kadın çalışmasının örgütlenmesi sorunu üzerine başka bir belgesi yoktur. Bundan dolayı, araştırmamız sadece sözkonusu dönemi kapsamaktadır. Ancak bunların dışında yeni bir pozisyon sözkonusu olabileceğini düşünmüyoruz; çünkü, görüşümüzce, kadın sorunundaki temel ilkeler bu döneme kadar hazırlanarak açık bir şekilde ortaya konmuştur.
Ele aldığımız dönem açısından, örneğin Komünist Enternasyonal Yürütme Komitesi oturumlarının kadın sorununa ilişkin belirli kararları elimizde yoktur. Ama bunların içeriği, ya "Internationale Presse-Korrespondenz"deki makalelerde verilmiştir, ya da Komünist Enternasyonal Yürütme Komitesi'nin diğer kararlarında bunlara içeriksel olarak değinilmektedir. Bizim elimizde bulunan belgelerden çıkarabildiğimiz kadarıyla, Komintern'in kadın sorunundaki tartışmalarını ve kararlarını bu dönemde ortaya koymak açısından elimizde eksik belge yoktur. Olabilecek en fazla şey, elimizde olmayan şu veya bu karardan dolayı, kısmi bir görüş açısının yeterince vurgulanmaması, ya da şu veya bu tartışmaya değinilmemesi olabilir.
Okuyucunun bu dönemdeki kadın sorunu tartışması hakkında daha iyi bilgi sahibi olabilmesi için, yazımızın başına bu dönemin kısa bir kronolojik panoramasını koyuyoruz.

DÖNÜŞÜM YAYINLARI

KOMİNTERN'İN KADIN ÇALIŞMASINA KRONOLOJİK BAKIŞ
- Birinci Uluslararası Komünist Kadınlar Konferansı, Haziran 1921 (Komünist Enternasyonal III. Kongresi ile eşzamanlı).
- Üçüncü Uluslararası Komünist Kadınlar Konferansı, Haziran 1924.
- Komintern Örgütlenme Şubesi ve Kadın Şubesi tarafından Yürütme Komitesi Genişletilmiş Plenumunun oturumu sırasında düzenlenen Kadınlar Arasında Çalışma Üzerine Örgütlenme Danışma Toplantısı, Nisan 1925.
- Komünist Enternasyonal Yürütme Komitesi Genişletilmiş Plenumu Oturumunda Kadınlar Arasında Çalışma Üzerine Danışma Toplantısı, Mart 1926.
- Kadınlar Arasında Çalışma Üzerine 4. Uluslararası Danışma Toplantısı, Haziran 1926.
- Komünist Enternasyonal Uluslararası Kadın Sekretaryası Avrupa Ülkeleri Uluslararası Kadın Konferansı, Ağustos 1930.